سيد محمد على ايازى
90
كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى )
و هم تسنن آمده است . سويد به مردم قبيله مىگفت : « شنيدم از على بن ابى طالب كه مىفرمود : اى گروه مردم ! شما را به خدا بپرهيزيد از گزافهگويى در كار عثمان . . . به خدا نكرد آن چه را كه كرد دربارهء مصاحف ، مگر در برابر ما ياران رسول خدا . » ابن اثير نيز نقل مىكند : « وقتى على هنگام خلافت به كوفه رسيد ، مردى برخاست و عثمان را سرزنش كرد كه مردم را به يك نسخه از قرآن واداشته است . على ( ع ) فرياد زد و گفت : خاموش باش ! هر چه كرد با مشورت و موافقت ما كرد . من هم اگر جاى او بودم چنين مىكردم و همان راه را مىپيمودم . » « 1 » در پايان اين بحث ، اشاره به نكتهاى در زمينهء « مصحف على » ( ع ) خالى از لطف نخواهد بود و در تكميل اين نكته كه مصحف حضرت تأليف مستقلى بوده ، مناسب است . در روايات بسيارى نام كتاب على ( ع ) و يا صحيفه على برده شده است و در اين ميان به مصحف على هم تعبير شده است . آقاى جلالى ، از محققان معاصر ، در كتاب « تدوين السنة الشريفة » كه در پى استدلال بر اين معنا هستند كه در عصر پيامبر ، و پس از پيامبر كتابت انجام مىشده ، استقصاء بسيار جالبى از ويژگىهاى اين كتاب نمودهاند كه با نظريهء ما بسيار مرتبط است . ايشان نوشتهاند : « از مجموع روايات نقل شده اين چنين به دست مىآيد كه اين كتاب بسيار مفصل و پر حجم و مشتمل بر معلومات بسيار بوده و در برخى از روايات آمده كه صحيفهاى بوده كه هفتاد ذرع طول آن گزارش شده است . اين صحيفه به املاى پيامبر و خط حضرت انجام گرفته و مطالب
--> ( 1 ) راميار ، محمود ، تاريخ قرآن / 444 . اين گفتارها را ايشان به تفصيل از سعد السعود / 192 ؛ كامل ابن اثير ، ج 3 / 112 و ترجمه همين تاريخ ، ج 3 / 184 و بسيارى ديگر از منابع نقل مىكند .